Maatregelen

Beleidsvoornemens

Naar aanleiding van de Amsterdamse zedenzaak heeft de onafhankelijke commissie Gunning uitgezocht welke maatregelen kinderdagverblijven kunnen nemen om seksueel misbruik door beroepskrachten te voorkomen en beter te signaleren. Het kabinet heeft de maatregelen als beleidsvoornemens overgenomen en samengevat in een beleidsbrief. De ministeries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van Veiligheid en Justitie hebben zes conclusies getrokken uit het rapport van de commissie Gunning:

• Een situatie waarin een groep kinderen op kinderdagverblijven lang alleen kan zijn met één volwassene, is uit oogpunt van veiligheid niet acceptabel.
• Signalen van seksueel misbruik moeten eerder worden opgemerkt en instanties moeten beter samenwerken.
• Het opleidingsniveau van de medewerkers en de formatieopbouw van een kinderdagverblijf moeten waarborgen dat medewerkers in staat zijn het kind veiligheid te bieden.
• De wervings- en selectieprocedures moeten strikter worden uitgevoerd.
• Het bestuurlijk toezicht maar vooral de handhaving door de gemeente moet met meer kracht ter hand worden genomen.
• In het belang van de veiligheid van kinderen moeten strengere kwaliteitseisen aan kinderdagverblijven worden gesteld. Ook moet herpositionering van de kinderopvang worden overwogen: niet uitsluitend gericht op de opvangfunctie, maar in de eerste plaats op de ontplooiing van het kind.

Bron: beleidsbrief ministers van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van Veiligheid en Justitie, 11 juli 2011 .

Mogelijkheden voor preventie en signalering

De beleidsvoornemens hebben, met aanvullingen door de kenniskring seksueel misbruik, geleid tot concrete invulling door kinderopvangorganisaties. Ook de meldcode kinderopvang van de Brancheorganisatie Kinderopvang bevat concrete maatregelen. Hieronder vindt u een overzicht van dertien maatregelen die kinderdagverblijven kunnen nemen om seksueel misbruik te voorkomen, te signaleren en te melden:

1. Zorgen voor een goede omgang met de seksuele ontwikkeling en behoefte aan intimiteit van kinderen.
2. Zorgen voor een open aanspreekcultuur.
3. Omgangsnormen vastleggen.
4. Zorgen voor vier ogen, vier oren en transparantie.
5. Striktere werving en selectie.
6. Zorgen voor deskundig en stabiel personeel.
7. Opnemen in kwaliteitszorg.
8. Regels opstellen voor cameragebruik.
9. Kinderen weerbaar maken.
10. De rol van ouders versterken.
11. Goed signaleren.
12. Melden.
13. Handelwijze na een melding van seksueel misbruik.

De eerste twee maatregelen zijn meer algemeen van aard en gelden als basisvoorwaarden om de andere maatregelen goed te kunnen uitvoeren. Leidinggevende capaciteiten, coaching-capaciteiten en pedagogisch inzicht van de direct leidinggevende (de locatiemanager) zijn cruciaal voor het goed uitvoeren, op de agenda houden en bijsturen van de maatregelen. Voor invoering en integratie van de maatregelen in het kwaliteitszorgsysteem van de organisatie kan de leidinggevende het beste een plan van aanpak maken.

Verplicht?

Van al deze maatregelen zijn er maar twee verplicht: het hanteren van een meldcode en het in huis hebben van een Verklaring omtrent gedrag. Dat wil zeggen dat de Inspectie Kinderopvang dat controleert. De andere maatregelen hebben de status van een advies. In sommige sectoren, zoals het onderwijs en de jeugdzorg, is het verplicht om kindermisbruik te melden als dat door een beroepskracht is gepleegd. Dit is (nog) niet het geval voor de kinderopvang.
Meer informatie vindt u in een nieuwsbericht van maart 2011 op de website van JSO (Expertisecentrum voor jeugd, samenleving en opvoeding).