Kennis

Inleiding

Dit dossier gaat over diversiteit in opgroeien en opvoeden, in het bijzonder diversiteit die samenhangt met migratie. Bijna een kwart van alle 0- tot 25-jarigen is migrant. Daarvan is bijna tweederde deel van niet-westerse afkomst. Uitgangspunt van het Nederlandse jeugdbeleid is dat alle kinderen alle kansen moeten hebben op een goede en evenwichtige ontwikkeling, ongeacht hun etnisch-culturele achtergrond. Ook migrantenkinderen moeten gelijke kansen krijgen om gezond, veilig en met plezier te kunnen opgroeien en hun talenten te ontwikkelen. Dat lukt alleen als ook deze kinderen en hun ouders voldoende kunnen profiteren van de algemene jeugdvoorzieningen en als eventuele problemen vroegtijdig gesignaleerd en verholpen worden.

Minder goed bereik

In de praktijk is dit lang niet altijd het geval. Voorzieningen weten migrantenkinderen en hun ouders minder goed te bereiken dan kinderen zonder migratiegeschiedenis. Migrantenkinderen maken minder gebruik van algemene voorzieningen voor welzijn en cultuur, verlaten relatief vaker het onderwijs zonder startkwalificatie en zijn oververtegenwoordigd in de zware jeugdzorg. Migrantenouders maken minder gebruik van opvoedingsondersteuning terwijl ze er wel behoefte aan hebben. Laagdrempelige voorzieningen die migrantenouders wel weten te bereiken, slagen er vaak niet goed in om eventuele opvoedingsproblemen en psychosociale problematiek afdoende aan te pakken of hen adequaat door te verwijzen naar vervolghulp.

Extra inspanningen nodig

Om migrantenjeugd dezelfde kansen te geven als autochtone jeugd zijn extra inspanningen nodig. Migranten kunnen andere gewoonten, andere opvattingen over opgroeien en opvoeden, andere problemen of een andere beleving daarvan hebben dan autochtonen, maar daarin ook onderling verschillen. Op welke manier en met welk resultaat het land en de cultuur van herkomst doorwerken in opgroeien en opvoeden kan sterk verschillen afhankelijk van factoren zoals de etnisch-culturele achtergrond zelf, de maatschappelijke positie in het land van herkomst, de reden van migratie, de opleiding van de ouders, de sociaal-economische situatie in Nederland. Ook migratiegeneratie, leeftijd, sekse en andere persoonsgebonden kenmerken zijn van invloed. Voorzieningen die geen rekening houden met deze grote diversiteit slagen er niet of minder goed in om migrantenkinderen en hun ouders te bereiken en vast te houden.

Kennis nodig over impact van migratie

Om meer migranten te bereiken hebben instellingen meer kennis nodig over de impact van migratie op opgroeien en opvoeden en kunnen ze de beschikbare kennis over bereik, behoud en effectiviteit van hun aanbod voor migrantengroepen beter benutten.

Dit dossier geeft een overzicht van bestaande kennis over:

• de invloed van migratie op opgroeien en opvoeden;
• participatie en integratie van migrantenjeugd;
• veel voorkomende problemen bij verschillende migrantengroepen;
• wat wel en niet werkt bij migrantenjeugd
• de toepasbaarheid en effectiviteit van instrumenten en interventies voor migrantengroepen;
• knelpunten om migrantengroepen te bereiken en vast te houden;
• voorwaarden en aanknopingspunten om het bereik en behoud te verbeteren.

Focus in dit dossier

De focus ligt in dit dossier op preventieve ontwikkelingsstimulering van migrantenjeugd en op het voorkomen en vroegtijdig verhelpen van problemen met opgroeien en opvoeden. Hulp en zorg bij zwaardere problemen vallen buiten het bestek van dit dossier.

Het dossier is bedoeld voor professionals in zorg, welzijn en onderwijs, die werken voor of met migrantenjeugd en hun ouders. Ook beleidsmedewerkers, opleidingen en onderzoekers kunnen baat hebben bij dit dossier.

Het dossier Diversiteit in opgroeien en opvoeden is een dossier in ontwikkeling. De eerste versie is tot stand gekomen in het kader van het onderzoeksprogramma Diversiteit in het Jeugdbeleid van ZonMw. Dit onderzoeksprogramma wordt uitgevoerd in opdracht van de ministeries voor Jeugd en Gezin en van Wonen, Wijken en Integratie en loopt van 2009 tot 2012. Nieuwe kennis die dit programma oplevert, wordt in het dossier opgenomen. Het Nederlands Jeugdinstituut is verantwoordelijk voor inhoud, uitbreiding en onderhoud van het dossier, ook na 2012.

Bronnen

Ince, D. & Berg, G. van den (2009). 'Overzichtsstudie interventies voor migrantenjeugd: ontwikkelingsstimulering, preventie, vroeghulp'. Utrecht, Nederlands Jeugdinstituut.

Diversiteit in het Jeugdbeleid: brief aan de Tweede kamer /A. Rouvoet, E. Vogelaar; Programmaministerie voor Jeugd en Gezin. Den Haag, programmaministerie voor Jeugd en Gezin, 2008.

Diversiteit in het Jeugdbeleid: programmatekst. Gelijke kansen voor migrantenkinderen. ZonMw, 2008.

'Landelijke Jeugdmonitor Jeugd en Integratie. Kwartaalrapportage 1/09'. Centraal Bureau voor de Statistiek. Den Haag, 2009