Verslag conferentie 'Veiligheid in de jeugdzorg'
Op maandag 27 oktober 2008 vond de jaarlijkse conferentie van het kennisnetwerk plaats in Utrecht. Het thema was deze keer veiligheid. Verschillende aspecten van dit thema kwamen tijdens de conferentie aan de orde.Aanleiding
Het is niet vreemd dat er de laatste jaren steeds meer nadruk is komen te liggen op veiligheid. Enkele incidenten uit het recente verleden laten zien dat de veiligheid van cliënten in de jeugdzorg niet altijd gegarandeerd is. Verder is de jeugdzorg een diverse en nogal onrustige sector waarin veranderingen aan de orde van de dag zijn en belangrijke maatschappelijke problemen spelen. Dat maakt het voor beroepskrachten die er werken tot een werkomgeving waarin veiligheid niet zonder meer een gegeven is.
Kwaliteitsvraagstuk
Veiligheid is een onderwerp dat cliënten én beroepskrachten aangaat. Het speelt niet alleen in de relatie tussen hulpverlener en cliënt, maar is ook van belang op het niveau van team, instelling en sector. Een kleine inventarisatie van aandachtspunten levert het volgende lijstje op:
- veiligheid kinderen (kindermishandeling)
- veiligheid cliënten
- persoonlijke veiligheid medewerkers, bijvoorbeeld wanneer ze alleen op pad moeten
- het veilig kunnen melden van incidenten en fouten (Sneller beter)
- medicijnverstrekking
- aansprakelijkheid van medewerkers
- calamiteiten.
Veiligheid is ook duidelijk een kwaliteitsvraagstuk. Veiligheid kan relatief eenvoudig worden vastgesteld, zowel objectief. bijvoorbeeld het aantal incidententen, als subjectief, de veiligheidsbeleving. Omdat veiligheid zich leent voor verbetering ligt het voor de hand om veiligheid in te bedden in een kwaliteitscyclus.
Lezingen
Niet alle genoemde punten zijn op 27 oktober even uitgebreid aan de orde gekomen. De ochtend was ingeruimd voor een viertal korte lezingen. Drie daarvan gingen over veiligheid. In de vierde lezing werd de implementatie van prestatie-indicatoren onder de loep genomen.
Veiligheidsbeleid en risicomanagement
De eerste lezing gaf Harry van den Bosch, projectleider bij MOgroep Jeugdzorg. Hij presenteerde een smalle en een brede definitie van veiligheid. In de smalle definitie gaat veiligheid over alles wat de directe fysieke veiligheid en integriteit van een kind bedreigt zoals mishandeling of verwaarlozing. In brede zin gaat veiligheid over het ontwikkelingsperspectief van een kind en alles wat daarvoor een bedreiging vormt. Van den Bosch ging in op recente ontwikkelingen en op de notitie ‘Veiligheidsbeleid en risicomanagement in Bureau Jeugdzorg’ van Ingrid ten Berge en Adrie van Montfoort die afgelopen zomer verschenen is.
U kunt de presentatie hier downloaden:
Veiligheid in de jeugdzorg 
Rol inspectie
De tweede lezing was van Irene Albers van de Inspectie Jeugdzorg. Zij sloot aan bij de eerste lezing en benadrukte de belangrijke rol die de Inspectie voor zichzelf ziet weggelegd inzake veiligheid. Het bestaan van de Inspectie en het toezicht dat deze uitoefent, moet een stimulerende werking hebben op het veiligheidsdenken binnen de jeugdzorg.
U kunt de presentatie hier downloaden:
Veiligheid voor kinderen, volgens de Inspectie jeugdzorg
Veilgheid in de geestelijke gezondheisdzorg
De derde spreker was Guus Verhoef van GGZ Nederland, de brancheorganisatie van de geestelijke gezondheidszorg en de verslavingszorg. In de ggz is veiligheid al langer een thema en Verhoef liet in zijn lezing zien hoe daar eerst een patiëntveiligheidsprogramma is ontwikkeld en vervolgens in de praktijk is geïmplementeerd.
U kunt de presentatie hier downloaden:
Ontwikkeling en implementatie van veiligheid in de ggz-sector
Prestatie-indicatoren
De laatste spreker van de ochtend, Flip Dronkers, hield een lezing over de prestatie-indicatoren in de jeugdzorg. Dronkers is bij de MOgroep Jeugdzorg als projectleider verantwoordelijk voor de invoering ervan.
U kunt de presentatie hier downloaden:
Uitvoeringsprogramma Prestatie-indicatoren Jeugdzorg
Workshops
Tijdens het middagdeel vonden de volgende workshops plaats:
Een ongeluk zit in een klein hoekje. Het opzetten van een veiligheidsmanagementsysteem
door Inge van Uum, Ruben van Zelm en Lianne Peeters (Q-Consult)
Deze workshop ging over de verschillende onderdelen van een veiligheidsmanagementsysteem. De sprekers legden een relatie met de HKZ-norm en maakten een vergelijking met de voorlopige norm die voor ziekenhuizen is opgesteld. Aan bod kwamen onder meer het formuleren van een veiligheidsbeleid en veiligheidsjaarplannen, het melden en analyseren van incidenten en het nemen van preventieve en corrigerende maatregelen. Verder is er aandacht besteed aan het creëren van een veiligheidscultuur en het beheren en beheersen van veranderingen.
Veiligheid in de jeugdzorgorganisatie
door Jacco Reversma en Maaike Veenvliet (Walvis Consulting Groep)
De focus in deze interactieve workshop lag op het methodisch onderzoeken van de risico’s in het ‘veilig’ melden van incidenten of in het functioneren van het managementsysteem. De deelnemers krijgen inzicht in wat in de eigen organisatie speelt of kan spelen en in de mogelijkheden om binnen de eigen organisatie praktisch aan de slag te gaan met het verbeteren van de meldcultuur of het managementsysteem.
Signs of Safety
door Maaike Timmer en Petra Rozeboom (Bureau Jeugdzorg Drenthe)
Signs of Safety is een methodiek die is ontwikkeld door Andrew Turnell en Steve Edwards uit Australië. In Nederland wordt deze methodiek op verschillende plaatsen toegepast. Het is een methode voor het ontwikkelen en uitvoeren van een veiligheidsplan. Het gaat om een veiligheidsplan waarin zowel de zorgpunten en gevaren als de sterke kanten en positieve krachten van het gezin worden verwerkt tot een actieplan met concrete en meetbare doelstellingen over wat er moet gebeuren om voor de kinderen een veilige opvoedingssituatie te realiseren.