Kennis

Het werkveld

Professionals in de jeugdzorg ondersteunen en helpen kinderen, jongeren en hun ouders bij opgroei- en opvoedingsproblemen. Dat kunnen geestelijke, sociale of pedagogische problemen zijn, die de ontwikkeling naar volwassenheid belemmeren. De jeugdzorg omvat zowel vrijwillige hulpverlening als gedwongen interventies.

Voorzieningen
Bij de jeugdzorg zijn uiteenlopende voorzieningen betrokken:  

• gemeentelijke voorzieningen: zorg in het onderwijs, algemeen maatschappelijk werk, jeugdgezondheidszorg, Centra voor Jeugd en Gezin;
• regionale voorzieningen: HALT (preventie en bestrijding van jeugdcriminaliteit), MEE (advies en ondersteuning aan gehandicapten);
• bureau jeugdzorg en andere indicatieorganen: de huisarts, Centrum Indicatiestelling Zorg, Raad voor de Kinderbescherming, en 
• geïndiceerd (voorgeschreven) zorgaanbod: provinciale jeugdzorgaanbieders, gesloten jeugdzorg, jeugd-ggz en jeugd-gehandicaptenzorg.

Beroepsgroepen
Bij al deze voorzieningen werken professionals in uiteenlopende functies. Wanneer we spreken over 'professionalisering van de jeugdzorg' dan gaat het over de beroepsuitoefening in het primaire proces van hulp- en zorgverlening. Die beroepen kunnen worden ingedeeld in vijf groepen:

• medische beroepen;
• gedragswetenschappers;
• verpleegkundige en verzorgende beroepen;
• maatschappelijke-zorgberoepen, en 
• sociaal-agogische beroepen.

Sociaal-agogische beroepen
In de jeugdzorg werken ongeveer 17.000 professionals in een sociaal-agogisch beroep. Zij houden zich bezig met het methodisch en doelgericht begeleiden en beïnvloeden van een cliënt met als doel het welzijn van de cliënt bevorderen. Toegespitst op de jeugdzorg gaat het om het beroepsmatig opvoeden van kinderen en jongeren in alle ontwikkelingsfasen tot aan hun volwassenheid, en om de relatie met hun omgeving (Vlaar e.a. 2006).

Voorbeelden van sociaal-agogische beroepen in de jeugdzorg zijn: maatschappelijk werkers, pedagogisch werkers en beroepskrachten bij een bureau jeugdzorg. Deze beroepen worden uitgeoefend door professionals in uiteenlopende functies, zoals ambulant hulpverleners, casemanagers, jeugdbeschermers, gezinscoaches, videohometrainers en groepsleiders.